آخرین بروزرسانی: ۱۴۰۴/۱۱/۱۶
کلاهبرداری اخذ ویزا معمولاً جایی رخ میدهد که یک شخص یا مؤسسه با وعدههای جذاب مهاجرت، از ناآگاهی یا اضطرار متقاضی سوءاستفاده میکند و در ازای دریافت مبالغ سنگین، یا اصلاً اقدامی انجام نمیدهد یا با ارائه اسناد بیاعتبار/جعلی، مال را تحصیل میکند. این نوع پروندهها غالباً فقط یک «کلاهبرداری ساده» نیستند و بسته به پرونده میتوانند با عناوینی مثل جعل و استفاده از سند مجعول، دخالت در امور غیرمجاز، یا حتی شبکهسازی برای فریب سازمانیافته هم گره بخورند؛ به همین دلیل از همان مرحله تحقیقات دادسرا باید ادله با دقت مهندسی شود.
از آنجایی که کشور ایران هم از نظر قانونی و هم از نظر سطح و کیفیت زندگی به هیچ وجه کشور مهاجر پذیری نیست طبیعتاً دسترسی به وکیل متخصص مهاجرت هم همواره کار دشواری بوده است. با خلأ وجود وکلای دادگستری و متخصص دریافت ویزا بسیار دیده می شود که افرادی با قصد فریب و کلاهبرداری از ایرانیان خود را واجد این صفت و ویژگی معرفی نموده و با دریافت مبالغ کلان اقدام به بردن مال و به اصطلاح کلاهبرداری از این افراد می نمایند.
کلاهبرداری اخذ ویزا به نوعی شاید واجد عناوین مجرمانه دیگر هم باشد؛ مثل معاونت یا مباشرت در جعل و استفاده از سند مجعول و یا حتی دیده شده این افراد تحت عنوان دخالت در امور حاکمیتی مورد تعقیب قرار گرفته اند.
نمونه لایحه حاضر برای زمانی کاربرد دارد که پرونده در مرحله بازپرسی است و گزارش ضابط (کلانتری) یا روند تحقیقات، دچار نقص، جهتگیری یا سادهسازی واقعیت شده باشد؛ یعنی دقیقاً همان نقطهای که اگر درست مدیریت نشود، پرونده به سمت قرارهای نامطلوب (مثل منع تعقیب) حرکت میکند. اگر در پرونده شما هم بحث «اسناد/ویزای جعلی» یا «رفتارهای فریبنده مؤسسه مهاجرت» مطرح است، مطالعه مقاله «لایحه اعتراض به قرار منع تعقیب خیانت در امانت و جعل موسسه مهاجرت» میتواند درک بهتری از مسیر مقابله با تصمیمات احتمالی دادسرا بدهد.
متن لایحه دفاعیه کلاهبرداری اخذ ویزا
به نام خدا
ریاست محترم شعبه ۹ بازپرسی دادسرای ناحیه ۱
احتراماً عطف به پرونده کلاسه ….. که پیرو دستور حضرتعالی به کلانتری …. جهت انجام تحقیقات محسوس و نامحسوس اعاده شده بود و کلانتری محترم گزارش خود را ضمیمه پرونده نموده، مواردی را در جهت توضیح و شفاف شدن موضوع به استحضار عالی می رساند:
1- بنا به دستور آن ریاست محترم، تحقیق از مؤسسه …. و حوزه فعالیت و مجوز و کارکنان باید به صورت محسوس و نامحسوس انجام می شد در حالی که ضابط محترم طی اظهارات و گزارش پیوست، طی دو روز متوالی به مؤسسه مراجعه و تحقیقات را کاملاً به صورت محسوس انجام داده است. بدیهی است مؤسسه ای که اقدمات غیرقانونی انجام می دهد جهت پنهان کردن واقعیت اظهارات را به صورت کذب بیان می کند. لذا دستور فوق الذکر به صورت کامل اجر انشده و در این خصوص بر گزارش مطروحه ایراد وارد است.
2- ضابط محترم در گزارش مذکور، ذکر کرده اند که مؤسسه …. به صورت محدود در زمینه اخذ ویزا فعالیت دارد، در حالی که طبق مدارک ارائه شده از سوی مشتکی عنه در هیچ کدام از مجوزات پیوست، مؤسسه مجوز اخذ ویزا برای متقاضیان را ندارد و اقدامات انجام گرفته در این خصوص کاملاً غیرقانونی است. مهم تر اینکه مشتکی عنه، اقرار نموده برای موکل ویزا اخذ کرده و از طرف دیگر مدارکی که ارائه کرده فاقد چنین مجوز می باشد.
3- در گزارش فوق الذکر و نیز اظهارات مشتکی عنه با لحنی اصرار گونه و احتمالاً ناشی از تلقین ضابط مجری تحقیق، بارها اشاره شده که ایشان فعالیت محدودی داشته و هیچ کارمندی ندارند در حالی که اولاً طبق مدارک پیوست، مؤسسه دارای هئیت مدیره می باشد که شخصی به نام خانم زهرا …. ریاست آن را برعهده دارند، ثانیاً طبق مدارک ارائه شده از سوی موکل مبلغ پانصد میلیون ریال به حساب شخصی به نام آقای رامین …. جهت اخذ ویزا واریز شده که ایشان شریک مشتکی عنه می باشند و بنا به اظهارات سرایدار ساختمان محل استقرار مؤسسه، ایشان هنوز هم به آنجا رفت و آمد می کنند کما اینکه هیچ مؤسسه و شرکتی بدون اعضاء مؤسس و هئیت مدیر، امکان فعالیت نداشته و مشخص است که مجوزات مذکور تنها جهت پنهان کردن تخلفات شرکت بوده است و نیز وانمود کردن اینکه فعالیتهای مشتکی عنه محدود و موردی است. در این خصوص به نحوه تبلیغات مشتکی عنه و سایتهای اینترنتی ایشان و موجودی حساب بانکی ایشان توجه شود که چند از یک واقعیت وحشتناک دارد.
4- مجری دستور حضرتعالی و ضابط محترم، طی گزارش، به حسن شهرت مؤسسه اشاره و نیز علت دیپورت شدن موکل، عدم آشنای موکل با زبان انگلیسی قید شده که باید گفت اولا ضابط محترم تنها از خود مؤسسه تحقیقات به عمل آورده نه از ساکنین ساختمان، پس طبیعتاً نمی توانسته اند در مورد حسن شهرت مؤسسه نظر دهند ثانیاً موکل در فرودگاه دبی توسط مأمورین بازداشت شده و به علت بی اعتبار بودن ویزا اصلاً نتوانسته به کانادا برود که بحث آشنایی با زبان انگلیسی مطرح شود. هرچند در صورت استعلام مقامات و مسئولین فرودگاه امام کذب بودن این ادعا مشخص میشود.
5- مشتکی عنه در وهله اول برای موکل طی شماره سریال سند …. ویزای انگلیس اخذ و بابت آن مبلغ گزافی اخذ نموده و استرداد آن خودداری نموده و سپس عنوان می نماید که برای مهاجرت موکل این ویزا قابل استفاده نیست و به این نحو آن را از موکل پس می گیرد اما بعداً مشخص گردیده که ویزای مذکور جعلی بوده است! چنانچه در این خصوص از سفارت انگلیس استعلام انجام پذیرد واقعیت مسئله به راحتی آشکار می گردد. (تصویر ویزای مذکور پیوست لایحه است).
6- مشتکی عنه اظهار نموده پلیس گذرنامه صحت ویزای موکل را تایید نموده ودر همان لحظه موکل را بدون بازداشت مرخص کرده اند در حالی که:
اولاً- ویزای موکل در کشور امارات مورد بررسی قرار گرفته و طبق کپی پیوست سفر ایشان به کانادا کنسل شده.
ثانیاً- مگر مشتکی عنه در آنجا حضور داشتند که واقعه پیش آمده را با جزئیات بیان کرده اند، و مهم تر اینکه اگر مدارک موکل ایراد نداشت چرا به محض مراجعه ایشان به مؤسسه، مشتکی عنه باتوسل به ترفند و اغوای موکل جهت بازگرداندن مبالغ اخذ شده ویزا و پاسپورت ایشان را گرفته و دیگر عورت نداده اند. کما اینکه موکل درخصوص کنسل شدن سفر به کانادا و بازداشت خویش شاهد هم دارند. و مقامات فرودگاه امام در جریان اتفاقات رخ داد هستند چرا که در کشور امارات به دلیل عدم اعتبار ویزای مورد اشاره موکل را مدتی در بازداشت نگه داشته و سپس پاسپورت مذکور و موکل را به خلبان یک پرواز ایرانی تحویل داده و ایشان را به این کیفیت به اصلاح ریجکت می نمایند.
7- مشتکی عنه به اخذ ویزا و نیز مبلغ ۸۰ میلیون تومان از موکل اقرار کرده و دلیل کاملاً غیر موجهی (عدم اشنایی موکل با زبان انگلیسی) برای دیپورت شدن موکل اعلام نموده در صورتی که فرودگاه یک کشور صالح از متقاضی ویزا آزمون زبان نمی گیرد. مگر می شود من قصد عزیمت به کانادا را داشته باشم و در کشور ثالث از من آزمون زبان بگیرند! لذا واضح است که جرم کلاهبرداری ارتکاب یافته و اقرار تلویحی مشتکی عنه بیانگر آن است.
همچنین نکته قابل بیان دیگر اینکه مبالغ اخذ شده از سوی متهم مطابق با شکوائیه تقدیمی جهت اخذ ویزا برای هر سه نفر موکلین بوده و مقرر می شود که اول آقای کیانوش … بوده و بعد مادر و خواهرشان که ایشان بدلیل عدم اعتبار ویزا ریجکت شده و در مورد ویزای دو شاکی دیگر هیچ کاری نکرده و پس از مراجعات موکلین در را باز نکرده و با القاء ایشان ساکنین عنوان می کرده اندکه چنین کسی اینجا حضور ندارد و نقل مکان کرده است. در این خصوص اظهارات سرایدار ساختمان مذکور می تواند راه گشا باشد.
لذا با توجه به مراتب فوق ملاحظه می گردد که اولاً دستور ریاست محترم شعبه مبنی بر تحقیق نامحسوس از مؤسسه فوق الذکر به درستی انجام نگرفته و ثانیاً با توجه به مدارک ارائه شده از سوی مشتکی عنه ایشان مجوز فعالیت در زمینه اخذ ویزا حتی به صورت محدود را نداشته و اظهارتشان در مورد علت دیپورت شدن موکل نیز کذب می باشد.
تنظیم شده توسط: وکیل مسعود محمدی
تحلیل حقوقی لایحه دفاعیه کلاهبرداری اخذ ویزا از منظر ادله و روند تحقیقات دادسرا
به عنوان وکیل تنظیمکننده، نقطه قوت این لایحه این است که به جای ورود احساسی یا کلیگویی، پرونده را روی ریل نقص تحقیقات و تعارضات ادله میگذارد؛ یعنی دقیقاً همان چیزی که در مرحله بازپرسی تعیینکننده است. لایحه با تفکیک بندهای روشن، نشان میدهد دستور تحقیق محسوس و نامحسوس به شکل کامل اجرا نشده و ضابط عمدتاً به اظهارات خودِ مؤسسه تکیه کرده است؛ این نکته از حیث آیین رسیدگی مهم است، چون هر جا تحقیق به منبع ذینفع محدود شود، نتیجه گزارش قابلیت اتکا برای کشف حقیقت را از دست میدهد و بازپرس باید با تکمیل تحقیقات (استعلامها، تحقیق از اشخاص ثالث، بررسی حسابها و تبلیغات) تصویر واقعی را بسازد.
از منظر ماهوی هم لایحه به شکل هوشمند روی چند محور ادلهای دست میگذارد: اقرار مشتکیعنه به اخذ وجه و انجام کار، عدم وجود مجوز در مدارک ارائهشده، پرداختها به اشخاص مرتبط (شریک/اعضای مؤسسه)، نحوه تبلیغات و شبکه فعالیت و مهمتر از همه ادعای جعلی بودن ویزا و قابلیت استعلام از سفارت/مراجع ذیصلاح. در پروندههای کلاهبرداری مهاجرتی، «اثبات مانور متقلبانه» و «رابطه سببیت بین فریب و پرداخت وجه» کلیدی است؛ هر چه استعلامها و قرائن بیرونی قویتر باشند، احتمال خروج پرونده از حالت اختلاف قراردادی و تثبیت عنوان کیفری بیشتر میشود. در همین راستا، اگر مؤلفه جعل یا سند مجعول در پرونده پررنگ باشد، دیدن مقاله «نمونه لایحه دفاعیه – جعل و استفاده از سند مجعول» هم میتواند به تکمیل استراتژی ادله کمک کند.
این لایحه برای «فشار حرفهای» روی تکمیل تحقیقات طراحی شده و هدف اصلی آن این است که پرونده از حالت گزارش سطحی خارج شود و با استعلامهای ضروری، شهادت شهود (مثل سرایدار/ساکنین)، بررسی گردش مالی و صحتسنجی ویزا، به نقطه تصمیمگیری مستند برسد. اگر شما یا نزدیکانتان درگیر چنین پروندهای هستید، توصیه عملی این است که پیش از هر اقدام، ادله پرداختها، مکاتبات، تبلیغات، قراردادها و اسناد سفر/ریجکتی بهصورت یک پرونده مستند تجمیع شود تا مسیر تحقیقات قابل کنترل باشد. برای بررسی دقیق مدارک و طراحی نقشه پیگیری در دادسرا، میتوانید برای رزرو وقت مشاوره حقوقی با وکیل مسعود محمدی اقدام کنید تا پرونده بر مبنای ادله قابل دفاع و بدون ریسکهای قابل پیشگیری جلو برود.
پرسش و پاسخ تخصصی
۱) تفاوت «کلاهبرداری اخذ ویزا» با «اختلاف قراردادی خدمات مهاجرت» چیست؟
مرز اصلی بین این دو، وجود یا عدم وجود مانور متقلبانه و قصد فریب در زمان اخذ پول است. اگر شخص/مؤسسه از ابتدا با علم به ناتوانی یا بیمجوز بودن، با وعدههای خلاف واقع، ارائه مدارک صوری، جعل سند یا نسبت دادن ارتباطات غیرواقعی، وجه را تحصیل کند، پرونده به سمت کلاهبرداری میرود. اما اگر رابطهای واقعی برای ارائه خدمات وجود داشته و اختلاف صرفاً بر سر کیفیت خدمات، تأخیر، یا عدم حصول نتیجه باشد (بدون فریب اولیه)، در بسیاری موارد موضوع ماهیتاً حقوقی/قراردادی میشود. بنابراین در پروندههای ویزا، باید رفتارهای فریبنده اولیه، اسناد تبلیغاتی، مکاتبات و تناقضات اظهارات طرف مقابل دقیق استخراج شود.
۲) برای اثبات کلاهبرداری در اخذ ویزا، مهمترین ادلهای که باید از ابتدا جمعآوری شود چیست؟
سه دسته دلیل معمولاً ستون فقرات پرونده است:
ادله پرداخت (رسید بانکی، کارت به کارت، حواله، رسیدهای دستی، گردش حساب) با ذکر علت پرداخت.
ادله وعده و فریب (چتها، پیامکها، ایمیلها، قرارداد، تبلیغات سایت/شبکههای اجتماعی، فایلهای صوتی).
ادله بیاعتباری اقدام (استعلام از مراجع ذیربط، رد شدن ویزا به علت جعل/عدم اعتبار، گزارش فرودگاهی، مستندات ریجکت/دیپورت).
هر قدر این سه محور کاملتر باشد، امکان دفاع طرف مقابل با ادعای «صرفاً خدمات مشاوره بوده» یا «موکل خودش مقصر است» کمتر میشود.
۳) اگر گزارش ضابط ناقص یا جانبدارانه باشد، بهترین اقدام حقوقی در دادسرا چیست؟
در چنین وضعیتی باید به جای حمله کلی، دقیقاً نشان دهید کدام دستور انجام نشده، کدام تحقیق ناقص است و چه اقداماتی برای کشف حقیقت لازم است. درخواستهای رایج و مؤثر شامل: تحقیق نامحسوس واقعی، تحقیق از اشخاص ثالث (ساکنین/سرایدار/همسایگان)، استعلام مجوز فعالیت و حوزه مجاز مؤسسه، استعلام صحت ویزا/سند از مرجع مربوط، اخذ پرینت حسابها و بررسی گردش مالی مرتبط و بررسی تبلیغات و سابقه دیجیتال است. هدف این است که بازپرس به جای اتکا به گزارش، «نقشه تحقیقات» داشته باشد.
۴) در پروندههای ویزای جعلی، آیا حتماً باید عنوان «جعل و استفاده از سند مجعول» هم مطرح شود؟
الزام مطلق ندارد، اما اگر قرائن جدی بر جعلی بودن سند وجود دارد، معمولاً مطرح شدن این عنوان (یا حداقل درخواست استعلام رسمی) به نفع شاکی است؛ چون هم عنصر «مانور متقلبانه» را تقویت میکند و هم مسیر تحقیقات را از حالت اختلاف مالی خارج میسازد. نکته مهم این است که شما باید علم و نقش متهم را تا حد امکان با قرائن نشان دهید: ارائه سند توسط او، ادعای صحت، دریافت وجه در قبال آن، و رفتار پس از افشا (مثل فرار، قطع ارتباط، امتناع از استرداد).
۵) اگر متهم ادعا کند «دیپورت/ریجکت به علت ضعف زبان یا اشتباه خود متقاضی بوده»، چگونه باید پاسخ داد؟
این دفاع رایج است و باید با «ادله عینی» خنثی شود. در بسیاری از موارد، ریجکت یا دیپورت به دلایل مشخصی مثل بیاعتباری ویزا، نقص اسناد، جعلی بودن مدارک، یا عدم انطباق اطلاعات رخ میدهد و قابل اثبات با مستندات فرودگاهی/پرواز/استعلام است. همچنین باید نشان داد این ادعا منطقی نیست یا با واقعیت پرونده تعارض دارد (مثلاً اگر اصلاً ورود به کشور مقصد محقق نشده، بحث آزمون زبان در فرودگاه ثالث بیمعناست). استراتژی درست این است که موضوع از سطح «روایت» به سطح «سند» منتقل شود.
