آخرین بروزرسانی: ۱۴۰۴/۱۱/۱۸
پس از صدور حکم محکومیت زوج به پرداخت مهریه، قانون این امکان را برای مرد پیشبینی کرده است که در صورت ناتوانی از پرداخت یکجای دین، دادخواست اعسار و تقسیط مهریه مطرح نماید. با این حال، تجربه عملی محاکم خانواده نشان میدهد که در بسیاری از پروندهها، ادعای اعسار نه از سر عجز واقعی، بلکه با هدف فرار از ایفای تعهد مالی و اطاله دادرسی مطرح میشود؛ موضوعی که قانونگذار نیز نسبت به آن حساسیت ویژهای دارد.
در چنین شرایطی، زوجه این حق را دارد که با ارائه دلایل، اسناد و قرائن متقن، عدم صداقت زوج در ادعای اعسار را اثبات کرده و دادگاه را به سمت رد این دعوا هدایت کند. معرفی اموال پنهانشده، بررسی گردش حسابهای بانکی، وضعیت شغلی و تجاری زوج و نیز استناد به تناقضگوییهای وی در جلسات رسیدگی، از مهمترین ابزارهای دفاعی زوجه محسوب میشود؛ مشابه آنچه در پروندههای مرتبط مانند نمونه لایحه پاسخ به تجدیدنظرخواهی اعسار مهریه نیز مشاهده میشود.
در این مقاله، نمونه لایحه دفاعیه رد ادعای اعسار زوج از پرداخت مهریه ارائه شده است؛ لایحهای که با تکیه بر استعلامات رسمی، مستندات بانکی و اصول قانونی، بهصورت عملی نشان میدهد چگونه میتوان ادعای واهی اعسار را خنثی و از تضییع حقوق مالی زوجه جلوگیری کرد.
متن لایحه دفاعیه رد ادعای اعسار زوج از پرداخت مهریه
بسمه تعالی
ریاست محترم شعبه ۲۸۶ دادگاه خانواده مجتمع قضایی شهید باهنر تهران
با سلام
احتراما در خصوص پرونده به شماره بایگانی …. با موضوع اعسار زوج از پرداخت مهریه موکل مراتب را به شرح ذیل جهت رد ادعای اعسار زوج به جهت توانایی کامل مالی و نیز اینکه ایشان اساساً تاجر هستند و امکان توسل به طریق اعسار ندارند، استحضار عالی می رساند:
1- مستندا به پاسخ استعلام وزارت راه و شهرسازی شرکت عمران شهر جدید پردیس به شماره ….، سهم قطعه زمین مسکونی به شماره قطعه …. واقع در فاز دو محله دو متعلق به موکل، در تاریخ ۱۳۹۵/۰۶/۰۹ به موجب وکالتنامه شماره … که توسط موکل به آقای محمدتقی …. داده شده بود، توسط خواهان اعسار (آقای محمد تقی ….) فروخته و ثمن آن که مبلغی حدود یک میلیارد تومان بوده است نیز توسط ایشان اخذ و همچنان به موکل مسترد نگردیده است.
2- نظر به پاسخ استعلام ماخوذه از بانک های متعدد که در پرونده نیز موجود است، آقای ….. دارای دسته چک های متعدد پنجاه و صد برگی از بانک های مختلف است که این ها نمایان می سازد که ایشان دارای حساب جاری فعال بوده و در کسوت تجارت فعال است و جواب استعلام بانک ملی، مبین اخذ یازده جلد دسته چک پنجاه برگی در طول چند سال گذشته تا کنون و اخذ یک جلد دسته چک پنجاه برگی از بانک صادرات است. همان طور که قاضی محترم حتماً اطلاع دارند بانک به فرد عادی و دارای گردش مالی معمولی دسته چک ۵۰ برگی نمی دهد!
3- آقای محمد تقی … در استشهادیه ضمیمه دادخواست اعسار، بدون اینکه شغل خود را اعلام نماید با تنظیم مبهم فرم استشهادیه تنها در پی اطاله دادرسی بوده است و نیز در جایی از اظهارات خود در جلسه رسیدگی به اعسار، خود را کارگر فروشگاه چرخ خیاطی مارشال متعلق به آقای حسین … معرفی میکند که با دستور مقام محترم قضایی در معیت سرکار خانم … (مددکار محترم مجتمع قضایی ….) محرز گردید این شخص در آن مکان و محل اشتغال نداشته و این امر نیز دلیل دیگری است بر طرح دعوای واهی توسط ایشان و کذب بوده ادعاهای ایشان و شهود معرفی شده.
1- آقای محمد تقی … در جلسه رسیدگی به مهریه مورد مطالبه موکل به شماره بایگانی های … که در فرم صورتجلسه دادگاه درج و ضمیمه گردیده است، خود را ورشکسته اعلام نمودند و به این امر اقرار نمودند که تاجر بوده و ورشکسته شده اند و این در حالی است که از تاجر دعوای اعسار پذیرفته نیست و ایشان می بایست با طرح دعوای ورشکستگی و اعلام و اثبات آن، از آثار متربت بر آن بهره مند شوند ولیکن دعوای اعسار شخص تاجر محکوم به رد است. (ماده ۱۵ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب ۱۵ مهر ۱۳۹۳)
2- مطابق قرارداد اجاره شماره … تنظیمی در مشاور املاک شماره …، زوج در حال حاضر ملکی را در اجاره دارند (که البته از سال ۱۳۹۳ تاکنون قرارداد را تمدید نموده اند) که فقط مبلغ دو میلیون تومان هر ماه از بابت اجاره بهای ملک استیجاری پرداخت می نمایند و این امر نیز خود دلیل دیگری است به عدم صئاقت اظهارات ایشان در فرم استشهادیه که میزان درآمدشان را ماهیانه حدوداً یک میلیون تومان اعلام نمودند.
3- نظر به اینکه حساب بانکی، بانک صادرات آقای محمدتقی ….، یکی از حساب های فرعی ایشان است با دقت در فهرست موجودی حساب های ایشان در این بانک، محرز می گردد که گردش مالی بالایی دارند و به طور متوسط روزی چند میلیون تومان به حساب ایشان واریز می شود و این فقط مربوط به یکی از حساب های ایشان است و شاید در واقع ایشان ماهانه بالای یکصد میلیون تومان درآمد داشته باشند.
4- اقای محمدتقی …، مالک دو دستگاه خودرو هیوندا i20 و پژو ۲۰۶ می باشند که به موجب قرار تأمین خواسته صادره در پرونده مطالبه مهریه موکل، هر دو دستگاه توقیف گردیده است و وجود این دو دستگاه خودرو در مالکیت ایشان که دارای ارزش تقریبی یکصد میلیون تومان است نیز مبین تمکن مالی و توان پرداخت یکجای مهریه موکل است.
5- زوج به عنوان تاجر و واردکننده و دارنده کارت بازرگانی، به شخصی به نام آقای محمدتقی … تحت عنوان ترخیص کار به موجب سند شماره … در تاریخ ۱۳۹۳/۰۶/۱۹ به صورت رسمی وکالت داده اند تا عملیات و اقدامات مربوط به ترخیص کالاهای وارد شده توسط زوج را انجام دهند و آیا چنین اقدامی از سوی یک کارگر ساده با حقوق ماهیانه یک میلیون و صد هزار تومان پذیرفته است که جهت ترخیص کالاهای وارادتی خود، شخصی را استخدام نماید؟! قطعاً پاسخ منفی خواهد بود. (تصویر وکالتنامه به ترخیص کار پیوست است)
6- در تاریخ ۲۰۱۳/۰۲/۲۳ لغایت ۲۰۱۶/۰۸/۲۳ مبلغ ۱۴/۶۳۳/۲۰۰/۰۰۰ ریال را به مدت شش ماه در بانک ملی ایران سپرده کرده و تا از مزایای آن بهره مند گردد و نتیجتا در تاریخ ۲۰۱۶/۰۸/۲۸ نسبت به اخذ پرینت و گواهی بانک اقدام نمودند که این امر نیز مبین توان مالی آقای محمدتقی …… است.
فلذا به عنایت به کلیه مراتب فوق و دلایل و مدارک موجود در پرونده و پاسخ استعلام ماخوذه از مراجع مربوطه تقاضای رد ادعای واهی ایشان درخصوص اعسار از پرداخت مهریه موکل از محضرعالی مورد استدعاست.
با تشکر و تجدید احترام
وکیل مسعود محمدی
تحلیل حقوقی لایحه دفاعیه رد ادعای اعسار زوج از پرداخت مهریه
در این لایحه، محور اصلی دفاع، اثبات تمکن مالی زوج و بیاساس بودن ادعای اعسار است. استناد به پاسخ استعلامهای رسمی از وزارت راه و شهرسازی، بانکها و همچنین توقیف اموال منقول نظیر خودرو، نشان میدهد که زوج نهتنها فاقد عجز مالی نیست، بلکه از توان اقتصادی قابل توجهی برخوردار است. این شیوه استدلال، کاملاً منطبق با رویه دادگاههای خانواده در بررسی واقعی بودن یا صوری بودن ادعای اعسار است.
نکته حائز اهمیت دیگر، تاجر بودن زوج و عدم امکان پذیرش دعوای اعسار برای اشخاص تاجر بر اساس ماده ۱۵ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی است. اقرار زوج به تاجر بودن و ورشکستگی در پرونده مهریه، در حالی که دعوای ورشکستگی بهصورت قانونی مطرح نشده، تناقضی آشکار ایجاد کرده که بهدرستی در لایحه مورد بهرهبرداری قرار گرفته است. این تناقض، بهویژه در کنار گردش بالای حسابهای بانکی و سپردههای کلان، وجدان قضایی را به سمت رد دعوای اعسار سوق میدهد.
از منظر عملی، این لایحه نمونهای روشن از دفاع فعال و مستند زوجه در برابر دعاوی صوری اعسار است و نشان میدهد صرف طرح دادخواست اعسار، تضمینی برای تقسیط مهریه نیست. اگر شما نیز درگیر چنین پروندهای هستید یا با ادعای اعسار غیرواقعی از سوی زوج مواجه شدهاید، مشاوره تخصصی با وکیل میتواند نقش تعیینکنندهای در سرنوشت دعوا داشته باشد. برای رزرو وقت مشاوره حقوقی و بررسی دقیق پرونده مهریه، میتوانید با دفتر وکالت مسعود محمدی تماس بگیرید تا بهترین مسیر قانونی متناسب با شرایط شما انتخاب شود.
پرسش و پاسخ تخصصی حقوقی
۱. آیا هر مردی پس از محکومیت به پرداخت مهریه میتواند اعسار بگیرد؟
خیر. اعسار تنها در صورتی پذیرفته میشود که زوج واقعاً توانایی پرداخت دین را نداشته باشد. در صورت وجود اموال، درآمد یا گردش مالی مؤثر، دادگاه دعوای اعسار را رد میکند.
۲. چگونه میتوان صوری بودن ادعای اعسار زوج را اثبات کرد؟
با ارائه اسناد بانکی، معرفی اموال منقول و غیرمنقول، اثبات شغل یا فعالیت تجاری، و نشان دادن تناقض در اظهارات زوج، میتوان عدم صداقت وی را برای دادگاه روشن ساخت.
۳. آیا تاجر میتواند دادخواست اعسار از پرداخت مهریه بدهد؟
خیر. مطابق ماده ۱۵ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، دعوای اعسار از تاجر پذیرفته نیست و وی باید از طریق مقررات ورشکستگی اقدام کند.
۴. گردش بالای حساب بانکی چه تأثیری در رد اعسار دارد؟
گردش مالی بالا، حتی در صورت ادعای نداشتن دارایی ثابت، قرینهای قوی بر تمکن مالی محسوب میشود و میتواند موجب رد اعسار و حتی تقسیط حداقلی مهریه شود.
۵. نقش وکیل در پروندههای رد اعسار مهریه چیست؟
وکیل با شناسایی مسیرهای قانونی، اخذ استعلامها و تنظیم لایحه مستند، میتواند احتمال رد اعسار و وصول سریعتر مهریه را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
